ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ.ΑΡΧΙΜ Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΠΑΤΕΡ, ΕΙΣΘΕ ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ ΣΗΜΕΡΑ;

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Θέσεις του Χριστιανισμού,  «Πάτερ, είσθε εφημέριος σήμερα;» εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2022, σσ. 293.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Ακολουθώντας το αποστολικό λόγιο, που μας προτρέπει να είμαστε «έτοιμοι αεί προς απολογίαν παντί τω αιτούντι υμάς λόγον περί της εν ημίν ελπίδος» ο ακούραστος συγγραφέας μας Αρχιμανδρίτης Ιωάννης Κωστώφ, εξοπλίζει κι αυτή τη φορά τα χέρια με ουκ ολίγα βέλεμνα (βέλη) και ξίφη για να αντιμετωπίσουμε τους υπεναντίους, οι οποίοι πάντοτε βάλλουν κατά της αμωμήτου μας πίστεως. 

Στο παρόν, όπως μας αποκαλύπτουν τα περιεχόμενα του βιβλίου, δίνει απαντήσεις σε ουκ ολίγες αιτιάσεις των  εχθρών της πίστεως. Επιτρέψτε μου να παρουσιάσω κάτι από τη συμπεριφορά του  αυτοκράτορα Ιουλιανού του Παραβάτη, που θαυμάζουν οι αρχαιόπληκτοι και οι νοσταλγοί του παγανισμού. «Όταν ο Ιουλιανός έκανε το προσκύνημά του στην Πεσσινούντα, την πόλι της Μ. Ασίας που θεωρούνταν «γενέτειρα» της Κυβέλης κατάφερε τους κατοίκους να συμμετάσχουν στις εορταστικές τελετές για τη θεά, μονάχα πληρώνοντάς τους» (σελ. 217). 

Πράγματι. Προσπαθούσε να μαστιγώσει ένα ψόφιο άλογο! Στο κεφάλαιο Περί Ηθικής σημειώνω την παρατήρηση του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς: «Εάν σου πρόσφεραν ένα χρυσό κύπελλο με το καλύτερο κρασί του κόσμου κι έλεγαν; «πιές, όμως να ξέρεις ότι στον πάτο υπάρχει σκορπιός», θα έπινες»; 

Και κάτι άλλο από την κατά Θεόν σοφία του ιδίου Αγίου: «Αν ένας που διψά δεν μπορέσει να ξεδιψάσει σε πηγή μεγάλη του βουνού, πώς θα χορτάσει νερό γλύφοντας σταγόνα –σταγόνα τη δροσιά του λιβαδιού;» 

Δίνω τέλος στο λόγο με το ακόλουθο σχόλιο: «Ποιοι κατηγορούν την Εκκλησία πως υποβιβάζει τον άνθρωπο; Εκείνοι που διεκδικούν τον πίθηκο για πατέρα, την τύχη για δάσκαλο, την ηδονή για κανόνα της ζωής, το μηδέν για τέλος» σελ. 75). 

Ακόμη ένας εύχυμος καρπός, έργον των χειρών του σεμνού και μεθοδικού εργάτου του νοητού αμπελώνος. Αξίζει να του απευθύνουμε για μια ακόμη φορά τον έπαινο. Δεν συμφωνείτε;

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ Ι. ΚΩΣΤΩΦ,Η ΠΡΟΝΟΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΟ ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Η Πρόνοια του Θεού στο ζωικό βασίλειο, Πρόνοια Θεού και παράνοια ανθρώπου, Εκδ. Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός,

Ωρωπός 2022,σς. 333.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

«Εμβέψατε εις τα πετεινά του ουρανού, ότι ου σπείρουσιν ουδέ θερίζουσιν ουδέ συνάγουσιν εις αποθήκας και ο πατήρ υμών ο ουράνιος τρέφει αυτά» (Ματθ. ς΄ 26). 

Το κυριακόν αυτό λόγιον, όπως κι άλλα παράλληλα βιβλικά χωρία, στρέφουν την προσοχή του ανθρώπου στην πρόνοια του Θεού για τα δημιουργήματά του και ειδικότερα για  τα ζώα. Πράγματι πρέπει κάποιος να είναι «τυφλός τα ώτα, τον τε νουν, τα όμματα» για να μη διακρίνει τη διαρκή φροντίδα του Δημιουργού για τα έργα των χειρών του. 

Ο καλός ιερωμένος έχει συλλέξει σπυρί- σπυρί ένα πλήθος γεγονότων και παρατηρήσεων από το ζωικό βασίλειο. για να δείξει και στον πλέον δύσπιστο τα εμφανή ίχνη της πρόνοιας του Δημιουργού για τα δημιουργήματά του. 

Σημειώνουμε ενδεικτικά το πιο κάτω: «οι φώκιες που έχουν τραυματισθεί πάνω σ’ ένα βράχο ή απ την προπέλα ενός καραβιού, αναζητούν αμέσως περιοχές με φύκια, μασούν τα φύλλα τους και τυλίγουν τα μακρυά φύκια γύρω από το κορμί τους ώστε να δεθεί η πληγή. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι τα φύκια, όπως και τα βρύα και οι λειχήνες περιέχουν αντιβιοτικά, επί πλέον δε και μυκητοκτόνα κι αιμοστατικές ουσίες». 

Ποιος δίδαξε τη φώκια όλες αυτές δεξιότητες; Ποια σχολή φαρμακευτικής έχουν βγάλει; Ασφαλώς καμμιά. Τους αρκούν και τους περισσεύουν τα προσόντα με τα οποία τις προίκισε ο Δημιουργός και Κτίστης των απάντων. 

Κι ένα δεύτερο θαυμαστό γεγονός: «Ο Τίνμπεργκεν ανακάλυψε ότι οι νεοσσοί του γλάρου ραμφίζουν ένα απολύτως καθορισμένο σημείο του κίτρινου ράμφους του γονέα τους: την ερυθρή κηλίδα που κοσμεί το άκρο του. Το επαιτητικό αυτό ράμφισμα δρα με τη σειρά του ως διεγερτικό: ο γλάρος που εκλιπαρείται έτσι εξεμεί εκουσίως την τροφή για να τη δώσει στο μικρό του» (σελ. 275). 

Τι να πει κανείς; Τίποτε άλλο παρά να αναφωνίσει μαζί με  τον Προφητάνακτα: «ως εμεγαλύνθη τα έργα σου Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας». 

Ολοκληρώνουμε με την ευστοχότατη παρατήρηση του π. Ιωάννη: «Εφόσον η πεπτωκυία φύσις έχει τόσες τελειότητες, φαντάσου τι θα συνέβαινε πριν από τη Πτώσι».

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ,ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ,Η ΠΡΟΝΟΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗ ΦΥΣΙ

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Η πρόνοια του Θεού στη φύσι, Η καμέλια δεν έδειξε αμέλεια, Εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2022, σσ. 384.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

 

Μαζί με τον Ψαλμωδό ο σεβαστός κληρικός δεν διστάζει να αναφωνήσει: “ως εμεγαλύνθη τα έργα σου Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας”. 

Το παρόν βιβλίο του π. Ιωάννη Κωστώφ δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα ανηλεές μαστίγωμα της “μωρανθείσης σοφίας”, που μόνο τυχαία βλέπει και συμπτώσεις επί συμπτώσεων επικαλείται, στην προσπάθειά της να απορρίψει τον Δημιουργό της κτίσεως. 

Φανερώνει, μέσα από τη μελέτη της φύσεως, ότι τίποτε δεν είναι τυχαίο, τίποτε δεν είναι εκτός σχεδίου. Μας ξεναγεί στο καταπληκτικό σε όγκο και θαυμαστό σε ποικιλία φυτικό βασίλειο, κι όχι μόνο, βασισμένος στην παρατηρητικότητα, τη σχολαστικότητα και τις πολυχρόνιες σοβαρές μελέτες πλήθους επαϊόντων επί του θέματος. 

Σημειώνει μεταξύ άλλων και τα πιο κάτω: “Τα φυτά δεν είναι τόσο ειρηνικά όσο φαίνονται. Μ’ ένα ευρύτατο χημικό οπλοστάσιο διεξάγουν καθημερινά πόλεμο εναντίον εντόμων και φυτών. Το καθετί, από το φλοιό των εσπεριδοειδών μέχρι το λάδι από ένα ασιατικό δέντρο φαίνεται να διαθέτει φυσικά ζιζανιοκτόνα ή εντομοκτόνα. Οι γεωπόνοι άρχισαν ήδη να αξιοποιούν την αμυντική τακτική των φυτών” (σελ. 106). 

Και πιο κάτω σημειώνει εμφαντικά: “Τα φτερά για παράδειγμα είναι φτιαγμένα από χιλιάδες λεπτές ελαφρές και φαινομενικά  εύθραυστες ακτίνες. Στην πραγματικότητα, όμως, η κατανομή τους δίνει στα φτερά μια μοναδική ελαστικότητα και αντοχή κι ακόμη η απώλεια μερικών από αυτά δεν αλλάζει σε τίποτε την όλη κατασκευή και λειτουργία της. “Αυτό το οποίο θα πρέπει να μάθει η αρχιτεκτονική από τη φύση” γράφει ο Τρίμπουτς, “είναι πάνω απ’ όλα η τέχνη να αντιμετωπίζει συγχρόνως πολλά τεχνικά προβλήματα, που απαιτούν την καλύτερη λύσι” (σελ. 368). 

Ολοκληρώνω μ’ αυτά που παραθέτει ο συγγραφέας στον επίλογο: “Μετά τα τόσα θαυμάσια στα οποία εντρυφήσαμε και τα οποία καθιστούν ακόμα και την πεσμένη φύσι «καλήν λίαν» τι έχει να πει η κορωνίδα της δημιουργία, ο άνθρωπος: Δόξα σοι Κύριε! Και να προσπαθήση να καθαρίση και την φύσι την οποίαν αυτός υπεβίβασε με το προπατορικό αμάρτημα. Αυτό βέβαια επιτυγχάνεται μόνο με την πορεία από το “κατ’ εικόνα” στο “καθ’ ομοίωσιν” μέσα στην Εκκλησία. Αμήν”.

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ,ΒΙΒΛΟΣ:ΠΡΟΣΚΟΜΜΑ ή ΕΦΑΛΤΗΡΙΟ;

 

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Βίβλος: Πρόσκομμα ή Εφαλτήριο; Οδηγίες για Παραδεισοναύτες, Εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Ωρωπός 2021, σσ. 239.

Του θεολόγου κ. Α. Κυριακού

=====

 

Με θέμα επίκαιρο, καυτό θα έλεγα καλύτερα, καταπιάνεται ο ακούραστος π. Ιωάννης. 

Σχετίζεται με το γραπτό λόγο του Θεού, την Αγία Γραφή. Δεν διαφωνούμε ποσώς με την αποτίμηση του Αποστόλου Παύλου ότι «πάσα γραφή θεόπνευστος», μα έλα που άνθρωποι με ρηχή ή ανύπαρκτη πίστη ψάχνουν να βρουν ερείσματα  στην απιστία τους ή καλύτερα στηρίγματα στην κακοπιστία τους; 

Από την άλλη αυτοί που ασχολούνται σοβαρά με τη μελέτη του γραπτού λόγου του Θεού χρειάζονται ένα στήριγμα, μια βακτηρία, κατά το ψαλμικό: «η ράβδος σου και η βακτηρία σου αύται με παρεκάλεσαν». 

Αυτό μας προμηθεύει ο καλός συγγραφέας. Ο στόχος του είναι, με την πρώτη ματιά, απολογητικός. Ειδικότερα αναφέρεται στις περιπτώσεις εκείνες που μια επιπόλαιη ανάγνωση του βιβλικού κειμένου οδηγεί τον βιαστικό αναγνώστη στο συμπέρασμα ότι στο λόγο του Θεού υπάρχουν 

αντιφάσεις.

Από την άλλη ορισμένοι άλλοι δυσκολεύονται να κατανοήσουν μερικά σημεία του ιερού κειμένου. Και για τους μεν, αλλά και για τους δε δίνει με επάρκεια απαντήσεις ο π. Ιωάννης.

 

Κι ένα παράδειγμα: Στο βιβλίο του Δανιήλ, στη διήγηση για τη Σωσάννα, υπάρχει στο ελληνικό κείμενο (αυτό του Θεοδοτίωνος) η φράση «σχίνον σχίσει» και «πρίνον πρίσαι». Αυτό, λέγανε οι αρνητές, αποδεικνύει ότι το βιβλίο γράφτηκε όχι από τον Προφήτη, αλλά μεταγενεστέρως στα ελληνικά. Όμως και στην εβραϊκή γλώσσα υπάρχει η λέξη σορί (σχίνος) και σαρά (σχίσει), όπως και τιρράχ (πρίνος) και ταράντ (πρίσαι). 

Κι ένα δεύτερο.Το χωρίο των Παροιμιών (θ΄8) «μη έλεγχε κακούς ίνα μη μισήσωσι σε» δεν έχει την έννοια να μην ελέγχονται οι κακοί. Όλοι οι άνθρωποι πρέπει να ελέγχονται και προ πάντων οι κακοί. Το «μη έλεγχε κακούς ίνα μη μισήσωσι σε» είναι τρόπος του λέγειν για να τονιστεί ότι ο έλεγχος των κακών έχει ως αποτέλεσμα το μίσος αυτών, δηλαδή ο ελέγχων μισείται από τους κακούς. 

Εν ολίγοις ο π. Ιωάννης, από τη γεμάτη φαρέτρά του, μας προμηθεύει  βέλη για να αντιμετωπίζουμε με επιτυχία οποιονδήποτε μας ζητά λόγο «περί της εν ημίν ελπίδος». Γι’ αυτό τον ευχαριστούμε. 

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΕΙΤΑΙ

Παφλάζουσα η ευφυία και μοναδική η απολογητική δύναμη του λόγου του Σεβ. Μεσογαίας κ. Νικολάου.

Το τάλαντο που του έδωσε ο Θεός το αύξησε και το προσφέρει αφειδώς στο ποίμνιο της Εκκλησίας και ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους.

Στο συγκεκριμένο βίντεο παρουσιάζει πολλά στοιχεία της αυτοβιογραφίας του και της πνευματικής του πορείας.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ. Ι. ΚΩΣΤΩΦ, ΠΕΡΙ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Περί Αγιας Τριάδος, Η εν Τριάδι ή εν Άδη, εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Σταμάτα 2019, σσ. 238.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

===== 

“Οπως οι βαφείς των ενδυμάτων τα βάφουν όχι μια αλλά πολλές φορές μέχρι να «πιάσει» το χρώμα, έτσι χρειάζεται κι η επανάληψη αναφορικά με τις αλήθειες της πίστεως, λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος. 

Αυτό πράττει εν συνειδήσει κι ο οτρηρός μελετητής των Πατέρων π. Ιωάννης Κωστώφ που έχει σηκώσει, για μια ακόμη φορά, ψηλά τα μανίκια κι ασχολείται στο παρόν με κορυφαία αλήθεια της πίστεως, ήγουν το μυστήριο της Αγίας Τριάδος. Ουσιαστικά, με τα γραφόμενα του, έχει στήσει στον τοίχο τους αιρετικούς «Μάρτυρες του Ιεχωβά» και τους ρίχνει κατά ριπάς, μη επιτρέποντάς τους να «σηκώσουν κεφάλι.» Ταυτόχρονα, όμως, η μπάλα παίρνει και τους άπιστους Εβραίους και τους οπαδούς της ακανθώδους και βορβορώδους θρησκείας του Μωάμεθ, όπως κι όλους τους αιρετικούς οι οποίοι πάλαι τε και επ’ εσχάτων πολέμησαν και πολεμούν το φοβερο αυτό μυστήριο που μας αποκάλυψε ο ενανθρωπήσας Θεός. 

Όπλα του η πέραν πάσης αντιλογίας λιπαρή γνώση  των Γραφών και των Πατέρων, αλλά και η χρήση των ρήσεων συγχρόνων απολογητών, όπως του Στ. Σάκκου, του Ν. Σωτηρόπουλου κ.ά.. Όλα τα ανωτέρω γίνονται ηκονημένα βέλη του δυνατού στα έμπειρα χέρια του ακάματου εργάτου του αμπελώνος του Κυρίου. 

Παραθέτω ενδεικτικά μια ρήση του Ιερού Αυγουστίνου: «Ο Πατήρ εποίησε τον κόσμο, ο Υιός εποίησε τον κόσμο, το Άγιο Πνεύμα εποίησε τον κόσμο. Αν είναι τρεις Θεοί τότε είναι και τρεις κόσμοι. Αν, όμως, είναι ένας Θεός, τότε ο κόσμος έγινε υπό του Πατρός δι’ Υιού εν Αγίω  Πνεύματι. Τα τρία πρόσωπα ενεργούν συγχρόνως και καθένα κάνει το ίδιο ακριβώς έργο αλλά με το δικό του τρόπο». 

Από την άλλη η βιβλιογραφία που παραθέτει δεν είναι μονο ένδειξη του κόπου και του εξοπλισμού του καλού συγγραφέα, αλλά και πηγή εμπνεύσεως για όποιον θελήσει να μελετήσει διεξοδικότερα και εις βάθος το μέγα αυτό θέμα. 

Χωρίς να είμαι υποχρεωμένος να καταφύγω στην υπερβολή το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελεί «πηγήν κήπου και φρέαρ ύδατος ζώντος και ροιζούντος από του Λιβάνου» (Άσμα Ασμάτων δ΄15).

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΠΕΡΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ, Ο ΑΜΒΩΝ ΤΩΝ ΘΡΙΑΜΒΩΝ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

______

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Περί Χριστιανισμού, Ο άμβων των θριάμβων, εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Σταμάτα 2017, σσ. 272.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Στην εποχή μας, που η αμαρτία δικαιολογείται με σοφιστείες αλλά και άνομα νομοθετήματα, που οι άνθρωποι έχουν αγριέψει τόσο ώστε να σκοτώνουν τα ίδια τα παιδιά τους με τις εκτρώσεις, που οι φύλακες κάνουν τόπο στους κλέφτες τους λωποδύτες και τους ληστές, ο π. Ιωάννης Κωστώφ επιμένει χριστιανικά. 

Τι μας τονίζει με αταλάντευτη επιμονή με το παρόν; Μας παρουσιάζει μέσα από τα πράγματα το θρίαμβο της πίστεως της εν Χριστώ Ιησού διά μέσου των αιώνων για να συμπεράνει μαζί με τον ηγαπημένο μαθητή Ιωάννη το Θεολόγο: «Αύτη εστίν η νίκη η νικήσασα τον κόσμον η πιστις ημών» (Α΄Ιωάν. ε΄ 4). 

Είναι γνωστόν ότι ο π. Ιωάννης δεν επαγγέλλεται τον στοχαστή, αλλά ξεκινά από γεγονότα ιστορικά και τεκμηριωμένα, για να καταλήξει σε συμπεράσματα. 

Γι’ αυτό γίνεται μέσα από επίπονη αποδελτίωση γεγονότων που αντλεί από πλήθος βιβλίων που μελέτησε. Παρουσιάζει ο συγγραφέας την ανωτερότητα του Χριστιανισμού έναντι θρησκείων παλαιών και νεωτέρων, όπως και φιλοσοφικών συστημάτων. Σημειώνει επί τουτου χαρακτηριστικά, παραπέμποντας στον Αλ. Τσιριντάνη: «Μη μου πείτε τώρα ότι το Κοράνιο είναι ανώτερο από το Ευαγγέλιο γιατί αυτό σημαίνει ότι δεν έχετε διαβάσει, ούτε το Ευαγγέλιο ούτε το Κοράνιο. Και επειδή εγώ τα έχω διαβάσει και τα δυό σας λέγω ότι δεν υπάρχει σύγκριση» (σ. 23). 

Αναφέρεται, επίσης, αναλυτικά στο φαινόμενο της σύγχρονης απιστίας. Από εκεί σταχυολογούμε την τηλεγραφική αυτή ρήση: «Το να ζήσης χωρίς το Χριστό είναι δύσκολο. Το να πεθάνης χωρίς το Χριστό είναι τρομερό» (σ. 119). 

Δεν παραλείπει να σχολιάσει σε ειδικά κεφάλαια την εξάπλωση του Χριστιανισμού. Εντυπωσιάζει εδώ η παρατήρηση του Ιγν. Μοσχάκη: Κατά τους εχθρούς της χριστιανικής πίστεως «ο Χριστιανισμός βρήκε τη θέσι σχεδόν κενή και την κατέλαβε χωρίς δυσκολίες…Αλλά το πράγμα δεν είναι έτσι. Ολόκληροι τρεις αιώνες αιματηρών διωγμών δεν υποστηρίζουν αυτή την ιδέα» (σ.162). 

Δεν παραλείπει ο π. Ιωάννης να απαντήσει με επάρκεια και στο ερώτημα περι καλών ανθρώπων εκτός Χριστιανισμού. Κλείνει με την παρουσίαση γεγονότων από τον κόσμο της μαγείας, όπου η πίστη η εν Χριστώ Ιησού διαλύει σαν τον ιστό της αράχνης τις πλεκτάνες του διαβόλου. Είναι, συμπεραματικά, το μετά χείρας πόνημα του καλού κληρικού τονωτική ενέση στους δύσκολους καιρούς μας όπου επληθύνθη η ανομία.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΣΤΩΦ, Η ΥΠΑΡΞΙ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Η ύπαρξι της ψυχής, Eκδόσεις «Υπακοή», Αθήνα 2017, σσ. 431.

Του κ. Ανδρέα Κυριακού, θεολόγου

=====

Είναι γνωστό ότι ο μετανεωτερικός κόσμος στον οποίο ζούμε έχει κολλήσει στην ύλη, όπως το στρείδι στο βράχο, ιδίως τώρα που οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές έχουν κυρίαρχο ρόλο στην καθημερινότητα, κι όλα θέλει να τα ερμηνεύει υλιστικά. Αντιπαρατασσόμενος στο γίγαντα του υλισμού ο καλός συγγραφέας είναι εξοπλισμένος με ένα πλήθος επιχειρημάτων που αντλεί από την Αγία Γραφή αλλά και τη διαχρονική ανθρώπινη πείρα κι εμπειρία. 

Είναι γνωστό  ότι οι υλιστές στη Σοβιετική Ένωση πολέμησαν με πάθος την πίστη στο Θεό, τη μέλλουσα ζωή και την αθανασία της ψυχής. Αναφέρει μεταξύ άλλων: «Ο Αμερικανός πρόεδρος Θ. Ρούζβελτ σε μια συνομιλία του με το Σοβιετικό υπουργό Λιτβίνωφ τον ρωτά: -Κύριε Λιτβίνωφ, όταν αντιληφθείτε ότι ο θάνατός σας πλησιάζει, θα έχετε το θάρρος, μισή ώρα πριν από αυτόν να εξακολουθήτε να μην πιστεύετε σε Θεό, σε μέλλουσα ζωή και στην αθανασία της ψυχής; Κι ο Λιτβίνωφ κράτησε μελαγχολική σιωπή». 

Σ’ αυτούς  που ταυτίζουν τον εγκέφαλο με τη ψυχική ζωή απαντά λέγοντας: «Μερικοί σ’ όλη τους τη ζωή πνευματικά υγιείς, αποδείχθηκε σε νεκροτομία ότι είχαν σημαντικές βλάβες του εγκεφάλου και το αντίθετο, οι εγκέφαλοι μερικών αθεράπευτων παραφρόνων δεν είχαν υποστή ούτε την παραμικρή βλάβη»! Για να γίνεται πλέον εύληπτο από τον αναγνώστη το βιβλίο είναι μεθοδολογικά χωρισμένο σε κεφάλαια. Μεγάλη έκταση δίνει στα τρία κεφάλαια που επιγράφονται «Εγκέφαλος και ψυχή Α΄, Β΄, Γ΄». Εκεί αναφέρεται στους συσχετισμούς μεταξύ ηλεκτρονικού εγκεφάλου (κουμπιούτερ), ανθρώπινου εγκεφάλου και ψυχής. Μ’ ένα χείμαρρο παραδειγμάτων απαντά στις υλιστικές ενστάσεις και μας βοηθά να εννοήσουμε τη διαφορά εγκεφάλου και ψυχής. 

Ενδιαφέροντα πράγματα μαθαίνουμε από το κεφάλαιο «Έμβρυα, βρέφη και ψυχή». Περιγράφοντας το γνωστό περιστατικό με τον Τίμιο Πρόδρομο που «σκίρτησε εν αγαλλιάσει» στην κοιλία της μητέρας του της Ελισάβετ (όπως αναφέρεται στο ιερό Ευαγγέλιο) μας μεταφέρει  το γεγονός ότι «έφτασε και η επιστήμη στις μέρες μας να προσεγγίση το θέμα αυτό: ολοφάνερη μάθησι της ψυχής κατά την εμβρυική και βρεφική ηλικία. Ποιός μαθαίνει, αφού ο εγκέφαλος δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένος; Αναμφίβολα η υπάρχουσα ψυχή». 

Όποιος, λοιπόν, έχει την όρεξη να φυλλομετρήσει το παρόν πόνημα του πανοσιολογιώτατου συγγραφέα θα γεμίσει τη φαρέτρα του με βέλη αλλά και θα γνωρίσει εκ του σύνεγγυς τη φτώχεια των υλιστικών θεωριών. 

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ

=====

Ερ.: Ως άνθρωπος που πιστεύει στον Θεό, πως θα ακούγατε ότι κάποιος θέλει να ασχοληθεί με τη σύγχρονη έρευνα, μάλιστα αυτήν που τελικά αμφισβητεί τον Θεό, όπως η γενετική μηχανική, η κοσμολογία, η νευρολογία;

Απ.: Μια έρευνα που γίνεται για να αμφισβητήσει τον Θεό, έχει την αρρώστια της προκατάληψης. Η έρευνα γίνεται για να ανακαλυφθεί μία επιστημονική αλήθεια. Ποιο το πρόβλημα κάποιος να διευρύνει τους ορίζοντες της σκέψης και της γνώσης του; Έτσι και ο Θεός προσεγγίζεται καλύτερα. Ο Θεός δεν αποτελεί ένα ιδεολόγημα που πρέπει με κάθε τρόπο να υπερασπιστούμε, αλλά Τον πιστεύουμε επειδή είναι η Αλήθεια. Υπό την έννοια αυτήν, και η επιστημονική αλήθεια Αυτόν φανερώνει. Αν πάλι Τον αμφισβητεί, καιρός να το μάθουμε. Ένας πιστός που φοβάται την επιστημονική έρευνα, φοβάται την αλήθεια. Μάλλον είναι πιστός που…δεν πιστεύει.

Ερ.: Τι θα λέγατε για τη θεωρία της εξέλιξης; Αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με τη διδασκαλία της Εκκλησίας;

Απ.: Για το συγκεκριμένο θέμα, η διδασκαλία της Εκκλησίας βασίζεται στο θεόπνευστο βιβλίο της Γενέσεως. Αυτό δεν είναι βιβλίο Φυσικής ή Βιολογίας. Το σημαντικό δε για το οποίο μιλάει δεν είναι αν ο Θεός πλάθοντας τον άνθρωπο πήρε χώμα και που το βρήκε, αλλά το ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» Θεού. Όλα τα άλλα είναι λεπτομέρειες. Αυτό πώς να το ανατρέψει η επιστήμη; Από κει και πέρα, αν η επιστήμη βελτιώνει την ερμηνεία αυτού του κόσμου και την εικόνα μας γι’ αυτόν, αυτό γιατί να το αμφισβητήσουμε; Το πολύ πολύ να πούμε ότι μερικά πράγματα τα κατανοούμε καλύτερα.

Τη θεοείδεια όμως του ανθρώπου, ότι δηλαδή είναι πλασμένος με θεϊκή πνοή και χαραγμένος με προορισμό θεϊκής ομοιώσεως, αυτό δεν θα μπορέσει ποτέ να το αλλάξει η επιστήμη. Απλά μπορούν να το αμφισβητούν αλαζονικά κάποιοι επιστήμονες.

Ερ.: Δηλαδή δεν έχει σημασία το αν ο άνθρωπος κατάγεται από τα ζώα;

Απ.: Αυτό που έχει σημασία είναι η θεϊκή καταγωγή του ανθρώπου και η συγγένειά του με τον Θεό, το ότι δηλαδή ο Θεός μας έπλασε, όχι το πώς μας έπλασε. Και επίσης ο κίνδυνος είναι ο άνθρωπος όχι να κατάγεται από τα ζώα, αλλά να καταντήσει σαν αυτά, «άνθρωπος εν τιμή ων ου συνήκε, παρασυνεβλήθη τοι κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς» (Ψαλμ. μη΄13). Ενώ ο προορισμός μας είναι να ομοιάσουμε στον Θεό, εμείς να προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι είμαστε ζώα.

Το πρόβλημα συνεπώς δεν είναι η επιστημονική επιβεβαίωση της εξέλιξης, αλλά η προσήλωση στην αρρωστημένη ερμηνεία της. Αυτό το τελευταίο δεν αποδεικνύει την ανυπαρξία του Θεού, αλλά επιβεβαιώνει την εμπαθή μυωπία του ανθρώπου. Να ανταλλάσσεται η θεϊκή προοπτική με έναν ασύνετο εκφυλισμό σε ζώο! Αυτό ούτε τα ζώα δεν θα το ήθελαν.

Ερ.: Πάντως έχουμε σημαντικές ομοιότητες με τα ζώα και πρέπει να βρούμε τη σημασία τους.

Απ.: Με εκπλήσσει το ενδιαφέρον για την ομοιότητα με τα ζώα. Αν υπήρχε ανάλογο ενδιαφέρον και για την συγγένεια με τον Θεό, πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα! Τη σημασία αυτής της συγγένειας θα έπρεπε να ανακαλύψουμε. Όσο για τα ζώα, ασφαλώς και υπάρχουν ομοιότητες. Το σώμα μας ούτε ή άλλως μοιάζει με αυτό των ανώτερων θηλαστικών. Ακόμη και μαθητεύουμε στα ζώα και στις ενστικτώδεις αρετές τους. Τόσα και τόσα παραδείγματα υπάρχουν στην Αγία Γραφή. Ο ίδιος ο Χριστός στην επί του Όρους ομιλία Του μας καλεί να «εμβλέψουμε στα πετεινά του ουρανού» και κατά κάποιον τρόπο να τα μιμηθούμε.

Αυτό όμως που έχει σημασία είναι οι διαφορές μας από τα ζώα. Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματικός. Και αυτό αποτελεί την πηγή της αξίας του. Καιρός να στρέψουμε το ενδιαφέρον μας από την ομοιότητα με τα ζώα στην δυνατότητα ομοίωσης προς τον Θεό.

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: 

«Αν υπάρχει ζωή, θέλω να ζήσω»

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΣΤΩΦ, ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

________

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Χριστιανισμός και κόσμος, Η Εκκλησία είναι το prospectus του Παραδείσου, εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Σταμάτα 2016, σσ. 288.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Με όπλο τη γνώριμή του φιλομάθεια και ευρυμάθεια ο π. Ιωάννης χρησιμοποιεί τον κάλαμο απολογητικώ τω τρόπω στο παρόν του πόνημα. Όπως είναι γνωστό στις μέρες μας αναβίωσε ο παγανισμός. Οι νεοειδωλολάτρες ξέθαψαν «τα είδωλα των εθνών», τα γυάλισαν, τα ευτρέπισαν και προσπαθούν, σώνει και καλά, να μας παρουσιάσουν … τα φύκια για μεταξωτές κορδέλες. 

Ο Πανοσιολογιώτατος συγγραφέας από αγάπη προς την αλήθεια, αλλά και προς τα θύματα της πλάνης, ξεσκεπάζει τον παγανισμό στις διάφορές τους εκφάνσεις, παρουσιάζοντας το βρώμικο του πρόσωπο, τις σκιερές κι αποτρόπαιες του πλευρές, τις οποίες κρύβουν επιμελώς οι παγανιστές του καιρού μας. Φρίκη καταλαμβάνει τον αναγνώστη όταν πληροφορείται με πόση ευκολία θυσίαζαν ανθρώπους στους θεούς των οι ειδωλολάτρες σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου για να τους εξευμενίσουν!!! Όλ’ αυτά τα ονομάζει ο π. Ιωάννης μαύρο βελούδο, που κάνει να φαίνονται πιο καθαρά τα λαμπερά διαμάντια. Διαμάντια είναι, εν προκειμένω, η χριστιανική διδασκαλία και η εν Χριστώ ζωή.

Δεν παρακάμπτει τις προφητείες για το Χριστό, οι οποίες μπορούν ν’ ανιχνευθούν στα βιβλία των Ιουδαίων δηλ. την Παλαιά Διαθήκη. Αυτές, κατά τον Ιερό Χρυσόστομο, είναι τόσο ισχυρές που «κολλούν στον τοίχο» τους μη χριστιανούς, που βλέπουν ότι πλήθος λεπτομερειών της ζωής του Χριστού αναγγέλθηκαν αιώνες πριν από την έλευσή του. 

Προχωρεί κατόπιν στη συλλογή ιστορικών μαρτυριών για το Χριστό και τη χριστιανική πίστη, βασιζόμενος σε μη χριστιανικές πηγές. Το κεφάλαιο αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον κι απ’ αυτό μαθαίνουμε και για τον αυτοκράτορα Γαλέριο Βαλέριο Μαξιμίνο που, ενώ ευνοούσε τους χριστιανούς, ο Λικίνιος χάλκευσε διατάγματά του ώστε να εμφανίζεται διώκτης των χριστιανών!

Αναφέρεται και στον Τάκιτο που (ενώ δεν συμπαθεί καθόλου τους χριστιανούς) στο έργο του Annales σημειώνει ότι ο Νέρων όταν έκαψε τη Ρώμη κατηγόρησε γι’ αυτό τους χριστιανούς. Αυτοί ήσαν οπαδοί του Χριστού, που θανατώθηκε στην Ιουδαία από τον Πόντιο Πιλάτο, όταν βασίλευε ο Τιβέριος! 

Κοντολογίς ο π. Ιωάννης κινεί απολογητικά πάντα λίθον κι ενισχύει τη φαρέτρα των πιστών που αντιλαμβάνονται ότι, όχι μόνο η Πίστη μας δεν υστερεί έναντι του παγανισμού, αλλά μια πρόχειρη ματιά στην ιστορία μας βοηθάει να εννοήσουμε πως η φράση του Πιστεύω «σταυρωθέντα τε υπέρ ημών επί Ποντίου Πίλατου» κυριολεκτικά τοποθετεί τον Χριστό στο κέντρο της ανθρώπινης ιστορίας, ενώ οι παγανιστές χάνοται στα πολύ παλιά τα χρόνια … και στο ήταν κάποιος, κάπου, κάποτε. 

Ευχαριστούμε τον ακάματο συγγραφέα και γι’ αυτό τον εύχυμο καρπό που μας προσέφερε κι ευχόμαστε να τον ενισχύει στο έργο του ο καλός Θεός.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΣΤΩΦ, ΚΑΛΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ, ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_______

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Καλοί λιμένες, Διαχρονικό ημερολόγιο, Σταμάτα 2016, εκδ. «Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός», σσ. 268.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Η παραλαβή του παρόντος δεν αποτελεί έκπληξη, ούτε κεραυνόν εν αιθρία. Ο αιδεσιμολογιώτατος συγγραφέας ου παύεται γράφων προς οικοδομήν. Δεν το κάνει για να γεμίσει τις ώρες του, αλλά για να ενισχύσει τους αδελφούς του. Εν προκειμένω, το κλειδί για την ερμηνεία και κατανόηση του μετά χείρας πονήματος είναι ο υπότιτλος «Διαχρονικό ημερολόγιο». Ενώ έψαχνα να βρω τον πίνακα περιεχομένων, στο τέλος του βιβλίου, δεν εντόπισα τίποτε. Αντ’ αυτού διεπίστωσα ότι ο π. Ιωάννης είχε παραθέσει, ως εστιάτωρ πνευματικός, 366 μικρά θέματα, που αντιστοιχούν στις 366 μέρες, που είναι ο μέγιστος αριθμός των ημέρων ενός έτους. 

Για ποια θέματα μας μιλάει ο συγγραφέας; Για πλείστα όσα ζητήματα της πνευματικής ζωής. Αναφέρεται λ.χ. στην ανυπομονησία, στην αξία της σκέψεως και των λογισμών, στην ερμηνεία βιβλικών γεγονότων, στην ελεημόσύνη. Εδώ επιτρέψτε μου μια διακοπή, για να παραθέσω ολόκληρο το κείμενο: «Εκείνοι που δεν ξέρουν να δίνουν δεν ξέρουν τι χάνουν». Όπως μας πληροφορούν οι 11 σελίδες της βιβλιογραφίας, ο ρέκτης συγγραφέας αποδελτίωσε πλείστα όσα προς οικοδομήν και έτσι παρέθεσε ψυχοτρόφον τράπεζα στους αναγνώστες, όχι σαν τον μαίτρ της γαστριμαργίας Λούκουλλο, για να καταπλήξει με την ποικιλία των εδεσμάτων, αλλά σαν ιατρός πνευματικός για να πλήξει κατακέφαλα την κακοκέφαλον αμαρτίαν. Κλείνω το παρόν με απλή αναφορά στο συγκλονιστικό θαύμα (αρ. 358) της θεραπείας του Εβραίου Γρηγκόρυ Μωυσέγιεβιτς Καλιμάνοβιτς, που υποφέροντας για χρόνια από καρκίνο του οισοφάγου, στα 1927, προσευχήθηκε στον Άγιο Παντελεήμονα στην εκκλησία του στη Μόσχα κι έγινε αμέσως καλά, με αποτέλεσμα να βαπτισθεί πάραυτα. 

Τα κείμενα του π. Ιωάννου είναι μικρά και εύληπτα, το μικρότερο είναι δυο γραμμές και το μεγαλύτερο τρεις σελίδες. Είναι όμως διαλεγμένα με προσοχή, με στόχο την ψυχική ωφέλεια, σαν τις σταλαγματιές που πέφτουν, επίμονα και μεθοδικά, πάνω στην πέτρα μια-μια για να την τρυπήσουν, να την σπάσουν, να την διαλύσουν και να τη μετατρέψουν σε άμμο. 

Ευχαριστούμε εκτενώς τον π. Ιωάννη για τον κόπο που κατέβαλε, στους δε αγαπητούς αναγνώστες η ευχή μας είναι:-καλό διάβασμα και καρποφόρο.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ ΔΑΝΙΗΛ ΓΟΥΒΑΛΗ, ΤΑ ΘΑΥΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

__________

Αρχιμ. Δανιήλ Γούβαλη, Τα θαυμάσια της Δημιουργίας, Έκδοσις Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σοχού, Σοχός 2016, σσ. 178.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====   

Ο μακαριστός αρχιμανδρίτης Δανιήλ Γουβαλης, σημείωνε στον πρόλογο της α΄εκδοσεως του παρόντος, το 1983: «Στην ενασχόληση με τα θαυμάσια της Δημιουργίας μας ενίσχυσε και το παράδειγμα του Μ. Βασιλείου, που και με ειδικό σύγγραμμα «την φύσιν των όντων ετράνωσεν». Και ο πνευματικός μου πατήρ είχε πει κάποτε ότι ο φυσικός κόσμος αποτελεί ένα μυστικό Ευαγγέλιο, που διαγγέλλει με το δικό του τρόπο σωτήριες αλήθειες».

                                                                              Δεν πρέπει επίσης να μας διαφεύγει ότι ο Ψαλμωδός τονίζει στον Προοιμιακό: «ανοίξαντος σου την χείρα τα σύμπαντα πλησθήσονται χρηστότητος». Από την άλλη ο ίδιος ο Σωτήρας μιλά για την πρόνοια του Θεού για τα κρίνα λέγοντας: «καταμάθετε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνει. Ου κοπιά,ούδε νήθει. Λέγω δε υμίν ότι ουδέ ο Σολομών εν πάση τη δόξη αυτού περιεβάλλετο ως εν τούτων» (Ματθ. ς΄ 28). Δεν μας διαφεύγει ότι ο Απόστολος των εθνών τονίζει στους Ρωμαίους: «τα γαρ αόρατα αυτού από κτίσεωςς κόσμου τοις ποιήμασι νοούμενα καθοράται, η τε αΐδιος αυτού δύναμις και θειότης» (Ρωμ. α΄ 20). 

Ο π. Δανιήλ, όπως σημειώνει ο ίδιος, περιορίζεται στον κόσμο των ζώων και των φυτών, απ’ όπου αντλεί υλικό για να παρουσιάσει στον αναγνώστη τα θαυμάσια της Δημιουργίας. Το πιο κάτω παράδειγμα είναι ενδεικτικό της παρουσιάσης του κόσμου των φυτών: «το γνωστό σε όλους μας καρύδι αποτελεί ένα μικρό θαύμα αντοχής. Είναι σχεδιασμένο και φτιαγμένο έτσι, ώστε να σπάζη δύσκολα. Σ΄αυτό συμβάλλουν ο εξωτερικός δακτύλιος συμπιέσεως γύρω από τη μέση του, που του ζαρώνει την επιφάνεια και στο εσωτερικό  του οι δύο μεμβράνες εντάσεως σε ορθές γωνίες». 

Ο συγγραφέας με βλέμμα διεισδυτικό βλέπει, όχι μόνο τις καταπληκτικές ιδιότητες των ζώων και των φυτών, αλλά διαπιστώνει ότι οι άνθρωποι έσπευσαν να τις μιμηθούν στις σύγχρονες  εφευρέσεις. Οι σύγχρονοι εφευρέτες και ερευνητές μελέτησαν προσεκτικά τη φύση κι από εκεί άντλησαν για να δημιουργησουν αυτά που ονομάζουμε σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα. Γιομάτος έκπληξη και θαυμασμό μπροστά στα θαυμάσια της δημιουργίας παραθέτει πλείστα όσα γεγονότα, ανεξιχνίαστα ακόμη από την ανθρώπινη σοφία, που μας αφήνουν με το στόμα ανοικτό! Χωρίς δισταγμό μαζί μα τον π. Δανιήλ αναφωνούμε: «ως εμεγαλυνθη τα έργα σου Κύριε, πάντα εν σοφία εποίησας».

Χωρίς πολλές κουβέντες το βιβλίο του μακαριστού πατρός μας βοηθά, όχι μόνο να λέμε ότι η φύση γύρω μας είναι ένα θαύμα, αλλά μας παρέχει τα εφόδια και το κατάλληλο υλικό να το διαπιστώνουμε εν τοις πράγμασι, στα ζώα και τα φυτά που είναι τριγύρω μας. Κλεινω με μια διαπίστωση του Ιερού Χρυσοστόμου: «Δημιούργησε ο Θεός τον ουρανό για να προσκυνήσουμε τον Δημιουργό. Αλλά οι ειδωλολάτρες θεοποίησαν το έργο του». Ποιο μήνυμα μας δίνει σήμερα ο ιερός Πατήρ; Ασφαλώς ότι η μελέτη των έργων του Θεού αν δεν μας οδηγήσει στην προσκύνηση και δοξολογία του υπάρχει το ενδεχόμενο να μας σπρώξει στη σύγχρονη ειδωλολατρεία, που απομονώνει τα δημιουργήματα από το Δημιουργό. Οι σημερινοί ειδωλολάτρες δεν μπορούν να καταλάβουν ότι «πας γαρ οίκος κατασκευάζεται υπό τινος, ο δε τα πάντα κατασκευάσας Θεός» (Εβρ. γ΄ 4). 

Μου διέφυγε ότι ο π. Ιωαννίκιος Κοτσώνης παραθέτει στην αρχή του βιβλίου, βιογραφία του μακαριστού π. Δανιήλ Γούβαλη. Καταληκτικό σχόλιο στο παρόν βιβλίο είναι ότι η παρούσα έκδοση της Μονής Σοχού και αξιόλογη είναι και επιβεβλημένη. Άξιος ο μισθός όλων των κοπιασάντων.

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ, ΑΡΧΙΜ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΩΣΤΩΦ, ΠΙΣΤΕΥΩ ΣΤΟ ΘΕΟ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_______

Αρχιμ. Ιωάννου Κωστώφ, Πιστεύω στο Θεό, εκδ. Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Σταμάτα 2016, σσ.377.

Του θεολόγου Ανδρέα Κυριακού

=====

Αν κάνουμε τον κόπο να καταμετρήσουμε απλώς τα 152 βιβλία που μελέτησε κι αποδελτίωσε για τη συγγραφή του παρόντος  ο π. Ιωάννης, νομίζω ότι συμβάλλουμε στο να πεισθεί και ο πιο απαιτητικός αναγνώστης για τη σοβαρότητα, την εγκυρότητα, αλλά και την αξία αυτού του πονήματος. 

Η πίστη στο Θεό είναι το θέμα που αγγίζει και πραγματεύεται με την γνώριμή του μέθοδο. Όσοι είναι εξοικειωμένοι με τη μελέτη των κειμένων του γνωρίζουν ότι αυτό που συνηθίζει ο π. Ιωάννης δεν είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων και πορισμάτων από τα γραπτά άλλων, αλλά, εν πολλοίς, η παράθεση των γνωμών τους με ταυτόχρονη πρόσκληση (ή πρόκληση) στον αναγνώστη να εξαγάγει ο ίδιος τα συμπεράσματα. 

Σε μια εποχή που η πίστη στο Θεό απορρίπτεται αναφανδόν ή χλευάζεται χυδαία από πολλούς, στο όνομα κυρίως της «αφέντρας» επιστήμης, ο π. Ιωάννης ανασκουμπώνεται να βγάλει, για μια ακόμη φορά, τα κάστανα από την φωτιά. Δεν περιμένει άλλους. Το θεωρεί δική του υπόθεση. Έτσι απλά. Με επιχειρήματα σοβαρά, αλλά και με το ξεσκέπασμα των ανοησιών των απίστων, ο συγγραφέας δίνει στον πιστό της εποχής μας  πλήθος εφοδίων για να αντιπαρατεθεί στην αποθρασυνθείσα αθεΐα. Ευτελίζοντας λ.χ. την αυθάδη κι έωλη γνώμη μερικών, που θέλουν ν απορρίψουν την πίστη στο Θεό γιατί μερικοί εκπρόσωποι της πίστης είναι ανάξιοι, χρησιμοποιεί το πιο κάτω πνευματώδες απόφθεγμα του … Μάο Τσε Τουγκ (Τζετόγκ): «Αν δείξης το φεγγάρι με το δάκτυλό σου, ο ηλίθιος θα κοιτάξη το δάκτυλο  και θα βλέπη το δάκτυλο. Κι όχι το φεγγάρι». Και κάτι άλλο, το οποίο μου άρεσε και το παραθέτω: «Για να δής ή να ακούσης το Θεό δεν φθάνουν οι πέντε σου αισθήσεις. Χρειάζεται και κάποιος άλλος δέκτης. Κάποια άλλη αίσθησι. Και τα σαλιγκάρια διαθέτουν κεραίες. Δεν μπορούν όμως να πιάσουν κανένα ραδιοφωνικό μήνυμα ή ν’ ακούσουν κάποιο κονσέρτο. Το ίδιο κι εσύ. Αν δεν διαθέτης την κεραία της πίστεως». Δεν θα συνεχίσω με την παράθεση αποσπασμάτων. 

Αυτό που θέλω να  βεβαιώσω κάθε ενδιαφερόμενο είναι ότι ο συγγραφέας δεν αφήνει καμιά πτυχή του σοβαρού αυτού θέματος αναπάντητη κι ασχολίαστη, ούτε χαρίζεται σε κανένα. Μήτε στους προπαγανδιστές της απουσίας του Θεού, ούτε στους χλιαρούς Χριστιανούς με την κρυμμένη τους απιστία. 

Τέλος λόγου. Καλύτερη ολοκλήρωση της παρούσης δεν βρήκα από τη πιο κάτω πνευματώδη παρατήρηση του συγχρόνου Αγίου Νικολάου Αχρίδος (Βελιμηροβιτς): «Λανθασμένα λες, φίλε, ότι δεν υπάρχει Θεός. Ενώ όρθα θα λες, αν πής: «Δεν έχω Θεό». Αφού εσύ από μόνος σου βλέπεις ότι οι υπόλοιποι άνθρωποι γύρω σου τον αισθάνονται, γι’ αυτό και σου λένε ότι υπάρχει Θεός. Λοιπόν, δεν είναι ότι δεν υπάρχει, αλλά ότι εσύ δεν τον έχεις… Μιλάς λανθασμένα, όπως ο τυφλός που θα έλεγε ότι δεν υπάρχει φως στον κόσμο. Αν θα ήθελε να μιλήση σωστά θα έλεγε: «Εγώ δεν έχω φως».

ΛΙΑΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΛΙΑΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

=====

Α. Ὅλοι πλέον ἀντιλαμβανόμαστε ὅτι ἡ Ἐκκλησία μας πορεύεται σὲ μία θάλασσα πρωτοφανοῦς ἀσεβείας, συντονισμένης ὕβρεως, ἰσχυρῶν ἀμφισβητήσεων, ἀθεϊστικῆς μανίας, συστηματικῆς προσπάθειας ἀπόρριψης κάθε ἔννοιας μυστηρίου καὶ ἱερότητος, ὕπουλου διωγμοῦ κατὰ τῆς χριστιανικῆς πίστεως ἀποκαλυπτικοῦ διαμετρήματος, μάλιστα ἀπὸ τὰ ἴδια τὰ χριστιανικὰ συστήματα. 

Ἐκτιμᾶται ὅτι σὲ λίγα χρόνια, σὲ κάποιες μεγάλες Εὐρωπαϊκὲς πόλεις, οἱ μουσουλμάνοι θὰ εἶναι περισσότεροι ἀπὸ τοὺς χριστιανούς. Τὸ πραγματικὸ ὅμως πρόβλημα δὲν εἶναι ὅτι οἱ χριστιανοὶ θὰ εἶναι λιγότεροι, ἀλλὰ ὅτι ἤδη εἶναι λιγότερο χριστιανοὶ καὶ ἀκόμη περισσότερο ὅτι οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροὶ τοῦ χριστιανισμοῦ εἶναι οἱ ἴδιοι οἱ χριστιανοί.

Β. Ἐναντίον τῆς πίστεως ἔχει ἐπιστρατευθεῖ ἡ ἐπιστήμη, ἡ τεχνολογικὴ παντοδυναμία, τὰ μέσα πληροφόρησης, οἱ μηχανισμοὶ ψηφιακοῦ ἐλέγχου τῶν λεπτομερειῶν τῆς ζωῆς μας, ἡ πολιτική, ἡ κατευθυνόμενη παιδεία, ὁ ὑλιστικὸς τρόπος ζωῆς κ.λπ.

Γ. Ὁ φιλοσοφικὸς ὀρθολογισμὸς καὶ οἱ ἱστορικὲς καὶ ἀνθρωπολογικὲς ἐπιστῆμες ἐπιστρατεύονται στὸ νὰ γκρεμίσουν τὴν πίστη στὸν Θεὸ καὶ νὰ κατασυκοφαντήσουν τὴν πορεία καὶ τὸν ρόλο τῆς Ἐκκλησίας καὶ γενικότερα τοῦ χριστιανισμοῦ στὸ παρελθὸν καὶ σήμερα.

Δ. Οἱ θεωρίες περὶ τυχαιότητος στὴ γένεση τοῦ ὑλικοῦ κόσμου ἐπιδιώκουν νὰ ἐξαφανίσουν κάθε ἰδέα δημιουργικῆς ἐπεμβάσεως στὴν ἀρχὴ τοῦ σύμπαντος, ἄρα νὰ μηδενίσουν τὴν θεΐκὴ παρουσία καὶ ἀνάγκη. Τύχη εἶναι τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ στὴ διάλεκτο τῆς ἀθεΐας!

Ε. Ἡ ἔμφαση στὴν αὐθαίρετη μονομερῆ ἑρμηνεία τῆς θεωρίας τῆς ἐξελίξεως, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴν ἀνάπτυξη τῆς γενετικῆς τεχνολογίας, ὑπερτονίζει τὴ βιολογικότητα καὶ ζωικότητα τοῦ ἀνθρώπου, προκειμένου νὰ μηδενισθεῖ κάθε στοιχεῖο ἱερότητός του.

ΣΤ. Οἱ βιαστικὲς ἐξαγγελίες περὶ κατασκευῆς συνθετικοῦ γονιδιώματος καὶ τεχνητῆς ζωῆς ἢ κλωνοποίησης τοῦ ἀνθρώπου ἢ βιοτεχνολογικῶν θαυμάτων (DNA editing) ἢ στὴν Φυσικὴ περὶ τῆς δῆθεν «θεωρίας τῶν πάντων» ἀποσκοποῦν στὸ νὰ ἀντικαταστήσουν τὸν Θεὸ μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ ἔτσι νὰ κλείσουν τὸν δρόμο καὶ τὴν προοπτικὴ τῆς θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῆς κοινωνίας του μὲ τὸν Θεό. Ἡ τύχη ὡς ἑρμηνευτικὸ ἐπινόημα καὶ ὁ ἄνθρωπος ὡς ἡ κεντρικὴ παρουσία στὸν κόσμο ἐξαφανίζουν τὸν Θεὸ καὶ ὡς πρόσωπο καὶ ὡς ἔννοια.

Ζ. Τὸ ἴδιο καὶ οἱ τεχνολογίες τῆς γενετικῆς καὶ ἐγκεφαλικῆς ἐνδυνάμωσης (Gene enhancement καὶ Brain enhancing (pills and boosters), τὰ ἐγκεφαλικὰ ἐμφυτεύματα, ἡ μεταμόσχευση προσώπου, οἱ τολμηρὲς τεχνολογικὲς παρεμβάσεις στὸ νευρικὸ καὶ γενετικὸ κύτταρο, ἡ προσπάθεια νευροβιολογικῆς ἑρμηνείας τῶν ψυχικῶν φαινομένων κ.λπ. ἐπιδιώκουν τὴν τεχνολογικὴ αὐθυπέρβαση τοῦ ἀνθρώπου (transhumanism), ἀγνοῶντας καὶ ἀπορρίπτοντας ταυτοχρόνως τὴν αὐτεξούσια κίνησή του πρὸς τὸν Θεό καὶ τὴν κατὰ χάριν εἴσοδό του στὴν ὑπὲρ φύσιν κατάσταση (θέωσις).

Η. Ἡ ἀλλαγὴ τοῦ φύλου, ὄχι ὡς διόρθωση ὑφιστάμενης ἀνατομικῆς καὶ φυσιολογικῆς δυσαρμονίας, ἀλλὰ ὡς ἐπιλογὴ ἀφύσικης ἀπαίτησης καὶ νοσηροῦ θελήματος, ἡ ἀντικατάσταση τῆς ἀνατομικῆς καὶ φυσιολογικῆς ταυτότητος τοῦ φύλου μὲ τὸν λεγόμενο σεξουαλικὸ προσανατολισμὸ ὡς ἐπιλογή, καὶ ἡ μὲ κάθε τρόπο δικαιολόγησή της, μάλιστα στὴ βάση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων καὶ τῆς ἀντιρατσιστικῆς ἀντίληψης, συντρίβοντας τὴν ἱερότητα τῆς ψυχοσωματικῆς ὑποστάσεως τοῦ ἀνθρώπου, τὸν ἀπομακρύνουν βάναυσα ἀπὸ τὴν κληρονομιὰ τῆς «κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ» παρακαταθήκης του.

Θ. Ὁ ἐκφυλισμὸς τῆς Ἐκκλησίας σὲ σύστημα κοινωνικῆς πρόνοιας ἢ πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς, παράλληλα μὲ τὴν ἀντικατάσταση τῆς φιλανθρωπίας στὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ ἀπὸ ἕναν ἀποστεωμένο χωρὶς Θεὸ ἀνθρωπισμὸ καὶ ἔννοιες ὅπως ἀλληλεγγύη, ἀλληλοβοήθεια, φιλία, εἰρηνικὴ συνύπαρξη κ.λπ., στὴν οὐσία καταργεῖ τὸν μυστηριακὸ χαρακτήρα τῆς Ἐκκλησίας ὡς πνευματικῆς κοινωνίας τῶν πιστῶν καὶ τὴν μεταμορφώνει σὲ μηχανισμὸ ἐπίλυσης κοινωνικῶν προβλημάτων ἐντελῶς ἐπίγειας προοπτικῆς.

Ι. Ἡ μεθοδευμένη ἐπιδίωξη εἴτε νὰ ἀμφισβητηθεῖ ἡ ἱστορικότητα τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τοὺς αὐτοαποκαλούμενους μυθικιστὲς εἴτε νὰ συκοφαντηθεῖ ἡ ἀκεραιότητα τῆς ζωῆς Του καὶ ἡ αὐθεντικότητα τῶν ἱερῶν κειμένων, καὶ ἡ παράλληλη προσπάθεια ἀποχριστιανοποίησης τῶν κοινωνιῶν μας μὲ τὴν κατάργηση τῶν συμβόλων καὶ τὸν ἀποχριστιανισμὸ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ τῆς παιδείας, τελικὰ ἐπισφραγίζουν τὴν προσπάθεια ἀποδόμησης τῆς πίστεως. Ἡ παγκόσμια ἀνασφάλεια, ἡ μαζικὴ καταστροφὴ ἀρχαιότατων πολιτισμῶν καὶ ἡ βίαιη μετακίνηση ἀπὸ τὶς ἱστορικὲς ρίζες τους καὶ ἀνακάτωμα ὁλόκληρων λαῶν συμπληρώνουν τὸ ὅλο σκηνικό. Ἕνας κόσμος δίχως Θεό! «Οἱ ἄνθρωποι λησμόνησαν τὸν Θεό∙ ἀπὸ ἐκεῖ ἔρχονται ὅλα τὰ κακά» (Ἀλεξάντερ Σολζενίτσιν, 1983).

ΙΑ. Ὁ ὑπερτονισμὸς τῶν λεγομένων ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, ὅσο καὶ ἂν φαίνεται ἑλκυστικὸς καὶ θεμελιωτικὸς μιᾶς νέας ἠθικῆς περὶ τοῦ ἀνθρώπου, καταργεῖ τὰ «δικαιώματα» τοῦ Θεοῦ καὶ περιθωριοποιεῖ τὴν χάρι Του. Ὁ ἀντιρατσισμὸς καὶ ἡ ἀνεκτικότητα, ἡ πολυπολιτισμικότητα καὶ ἡ πολυθρησκευτικότητα, ἐνῶ στὴν οὐσία τους περιέχουν κάτι τὸ βαθὺ χριστιανικό, ὅπως παρουσιάζονται καὶ ὅπως ὑποστηρίζονται, καίρια προσβάλλουν τὴν ἱερότητα τοῦ ἀνθρώπου καὶ οὐσιαστικὰ ἀλλοιώνουν τὸ πρόσωπο τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ. Ἡ πολυθρησκευτικότητα μεταμορφώνει τὴν πίστη στὸν Θεὸ σὲ κοινωνικὸ φαινόμενο.

ΙΒ. Ὅλα αὐτὰ ὁδηγοῦν σὲ μιὰ πρωτοφανῆ σύγχυση, σὲ ἀλλεπάλληλα ἀδιέξοδα, πλάνες, αἱρέσες, παγκόσμια ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ κατάρρευση, ἀνατροπὴ διαχρονικῶν ἠθικῶν σταθερῶν, πολυμέτωπη προσβολὴ τῆς ἀνθρώπινης ὀντολογίας. Ἐπὶ πλέον, ἀποδυναμώνουν τὴν πίστη, ὑποβαθμίζουν τὴν Ἐκκλησία, ἀποχριστιανοποιοῦν τὸν κόσμο, ἐξαφανίζουν τὸν Θεό καὶ κάνουν τὸν λόγο καὶ τὸ ὄνομά Του ἀρχικὰ μὲν μὴ ἀναγκαῖα, στὴ συνέχεια περιφρονητέα, ὕστερα μὴ ἐπιθυμητὰ καὶ τέλος μισητὰ καὶ ἀποδιοπομπαῖα. Ἔτσι θεμελιώνεται ὁ σύγχρονος ἀθεϊσμός καὶ ὀργανώνεται ὁ σύγχρονος διωγμὸς τῆς πίστεως καὶ τοῦ χριστιανισμοῦ.

ΙΓ. Τελικά, ὁ ἄνθρωπος καταντάει μιὰ ἐπίπεδη, μονοδιάστατη ὀντότητα, μιὰ βιολογικὴ μηχανὴ ποὺ ἡ ζωή της ἐκτυλίσσεται ἀπρόβλεπτα μέσα σὲ μία πολὺ στενὴ ζώνη χρόνου, ὁ δὲ θάνατος προσδιορίζει τὴν ὁριστικὴ ἐπιστροφὴ στὴν ἄβυσσο τῆς ἀνυπαρξίας. Χειρότερη ἀπὸ τὴν ἐφημερότητα εἶναι ἡ συνειδητοποίησή της ὡς περιορισμένης παροδικότητος. Τότε ἡ λογικὴ καὶ ἡ σκέψη ἀποτελοῦν τιμωρία καὶ ὄχι δῶρο. Καὶ ἡ ἐλευθερία τραγικὴ παρακαταθήκη∙ ἀνάμεσα στὸν αἰώνιο καὶ θεωμένο ἄνθρωπο νὰ ἐπιλέγεις τὸν ζωικό καὶ μηδενιστικό.

ΙΔ. Ἡ Ὀρθόδοξη μαρτυρία τῆς κοινωνίας τοῦ Θεοῦ, διατυπωμένη καὶ ἐμπειρικὰ τεκμηριωμένη μέσα στοὺς ναούς μας καὶ τὰ μοναστήρια μας, στὰ μυστήρια καὶ τὴ ζωή μας πρέπει νὰ κατατεθεῖ ὡς στεντόρεια πανορθόδοξη κραυγή στὴν ἐποχή μας. Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία καὶ ἐμπειρία εἶναι ἡ μόνη ποὺ μπορεῖ νὰ φωτίσει τὴ σύγχρονη πραγματικότητα καὶ γι’αὐτὸ ὀφείλει νὰ καταθέσει τὸν λόγο της καὶ πρὸς ἐπιστηριγμὸν τῶν πιστῶν καὶ ὡς μαρτυρία στὸν ὑπόλοιπο χριστιανικὸ κόσμο.

Γιὰ ὅλους τοὺς προαναφερθέντες λόγους, σᾶς καλῶ ὅλους μαζὶ ὡς τοπικὴ Ἐκκλησία, νὰ ξεκινήσουμε τὸ Νέο Ἐκκλησιαστικὸ Ἔτος ἐπαναλαμβάνοντας μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὸν λόγο μας τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ὅπως αὐτὸ ἔχει ἐγκριθεῖ ἀπὸ τὴν Α΄ καὶ τὴν Β΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο καὶ ὅπως ὁμολογεῖται ἔκτοτε καὶ γιὰ δεκαεπτά αἰῶνες ἀπὸ τὸ σῶμα τῶν Ὀρθοδόξων ἀπαράλλακτο. Ἀνάγκη νὰ τὸ ἐπαναλαμβάνουμε καθημερινὰ μέσα στὸ σύγχρονο πλαίσιο προβλημάτων, τάσεων, νοοτροπιῶν, καὶ ὡς ἔνδειξη τῆς διαχρονικότητος τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὴ ἡ ὁμολογία ἀποτελεῖ καὶ ἀπάντηση στὸν σύγχρονο κόσμο.