ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ- ΠΡΕΣΒ. Κ. ΚΑΛΛΙΑΝΟΥ, ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΜΕ ΕΝΑ ΠΟΙΗΤΗ ΤΟΝ Π. Ν. ΠΑΣΧΟ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_________

Πρεσβύτερου Κωνσταντίνου Ν. Καλλιανού, Χριστούγεννα μ’ έναν ποιητή τον Π. Ν. Πάσχο, Προσεγγίσεις στην εορταστική λογοτεχνική του προσφορά, Εκδόσεις Ακρίτας, Αθήνα 1997, σσ.32. 

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Εξωτερικά δεν σου γιομίζει το μάτι το παρόν βιβλίο, ούτε σε καπαπλήττει με τον όγκο του. Μόλις το φυλλομετρήσεις όμως αλλάζεις γνώμη. Θέμα του η ποίηση του Π. Ν. Πάσχου. Πρώτη διαπίστωση του συγγραφέα στον πρόλογο είναι: «Όσο περνάει ο καιρός η ποίηση του Πάσχου όλο και πιο οικεία γίνεται, καθώς μέσα σ’ αυτόν το σύγχρονο κόσμο της συγχύσεως και του κατακλυσμού του λόγου – προφορικού και γραπτού- απομένει μια από τις έσχατες νησίδες, όπου διασώζεται το ευλογημένο δίπτυχο: Ορθοδοξία κι Ελλάδα». Όντως ορθή η διαπίστωση του π. Κωνσταντίνου. Ο ποιητής, αλλά και λογοτέχνης, Π. Πάσχος γύρω από το δίπτυχο αυτό κινείται στο σύνολόν του έργο. Ουκ ολίγα τα ποιήματα που ποιητή που κινούνται πέριξ της θεματικής ενότητος των Χριστουγέννων. Με τις εύστοχες επιλογές του συγγραφέα ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με την χριστουγεννιάτικη ποίηση του Πάσχου. Το πρώτο της χαρακτηριστικό είναι η εκκλησιαστικότητα. Μυρίζει λιβάνι. Καταφέρνει, με σημείο εκκίνησης το παρόν, να μας μεταφέρει στην εορτή όχι ρομαντικά, ούτε νατουραλιστικά αλλά εκκλησιαστικά κι ορθόδοξα. Οι στίχοι του πλέκονται με στίχους των μελωδών της Εκκλησίας. Έτσι καταφέρνει μέσω του στίχου να θεολογεί, χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη. Νιώθει μέχρι τα βάθη της ύπαρξής του το μήνυμα της θείας ενανθρώπησεως. Βλέπει παράλληλα τη δική του αναξιότητα δίπλα στη φάτνη, όπως στο ποίημα του "Γύμνια": 

«Πιο σκοτεινή κι από τη νύκτα η ψυχή μου η εφτάγυμνη μέσα στο κρύο του χειμώνα, κι εσύ γεννιέσαι πάλι, Κύριε, μέσα στο παχνί του σταύλου κάτω απ’ τα χνώτα και τ’ απορημένα μάτια των βοδιών». 

Δεν υπάρχει στην ποίηση του Πάσχου ανούσιος βεμπαλισμός αλλά  έντονη συναίσθηση της αμαρτωλότητος. Γράφει στο ποίημα του "Εν δάκρυσιν:" 

«Δέξου μονάχα, Κυριε, κι ολόδικο μου δώρο εν δάκρυσι τα πλήθη των πολλών αμαρτιών μου». 

Παράλληλα, με τα πεζά του κείμενα ο ποιητής μας μεταφέρει στα Χριστούγεννα με σκηνές παρμένες λες από τον Παπαδιαμάντη και τον Κόντογλου, όπως σ’ εκείνο το περιστατικό  ("Αγωνία και κατάνυξη") που πάει ο ίδιος – στα παιδικά του χρόνια- μέσα στα χιόνια, ανήμερα Χριστούγεννα, να συναντήσει τους τσοπάνηδες στο βουνό. Ευχαριστούμε το συγγραφέα που μας βοήθησε να αντλήσουμε  με ευφροσύνη «ύδωρ … εκ των πηγών του σωτηρίου».

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ- Β. ΜΟΥΣΤΑΚΗ, ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

_______

Βασίλειου Π. Μουστάκη δ. Θ., Τι είναι η Ορθοδοξία, Οι θεμελιώδεις αρχές της Ορθοδόξου Παραδόσεως, Επιμέλεια-Πρόλογος: Π. Β. Πάσχου, Ομότιμου Καθηγητού του Πανεπιστημίου Αθηνών, Εκδόσεις Παρρησία, Αθήνα 2010, σσ. 93.

Του θεολόγου κ. Ανδρέα Κυριακού

=====

Περιορισμένη η έκταση του ανά χείρας βιβλίου του μακαριστού Θεολόγου Βασίλειου Π. Μουστάκη. Παρά ταύτα, αυτό δεν αντανακλά στη σπουδαιότητα που κρύβεται στις αριθμητικά λίγες σελίδες του. Περιλάμβάνει, συν τοις άλλοις, θερμό Πρόλογο του Π. Πάσχου, Ομότιμου Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σ’ αυτόν περιλαμβάνεται κι αναφορά στο θεολογικό και μεταφραστικό έργο του συγγραφέα. 

Εκτός από το Προοιμιο του συγγραφέα, το έργο περιλάμβανει οκτώ δοκίμια, που αναφέρονται σε ισάριθμα θέματα, δηλάδη τα πιο κάτω: Η έννοια της Παραδόσεως, Αγία Γραφή και Παράδοσις, Η λειτουργική ζωή, Η Ορθόδοξος Θεολογία, Οι Εκκλησιαστικές Τέχνες, Η Ανάστασις, «Ως εν ουρανώ και επί της γης» και Υστερόγραφο. 

Από το τελευταίο αυτό δοκίμιο του αείμνηστου συγγραφέα, που απεδήμησε προς Κύριον στα 1984, σημειώνουμε την πιο κάτω παρατήρησή του: «Δεν παραπαίουμε πια στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου. Έχουμε ενώπιον μας την πυξίδα των αγίων Πατέρων. Η «ράβδος σου και η βακτηρία σου», κατά τον ψαλμωδό μας στηρίζουν, αποδιώχνοντας την πλάνη. «Ητοίμασας» στα μάτια των τέκνων σου «τράπεζαν», το πλούσιο συμπόσιο της κληρονομίας που μας ανήκει».

Στις πονηρές μας μέρες μπορεί να μιλάνε πολλοί με σεβασμό για τους Πατέρες και Διδασκάλους της Εκκλησίας. Τι όμως συμβαίνει στην πράξη; Στην πράξη πλείστοι όσοι μηχανεύονται τρόπους για να θέσουν εκ νέου στο περιθώριο, με άλλα προσχήματα, τους αγίους Πατέρες. Τι άλλο είναι οι παράφωνες κραυγές που προωθούν τη διαβόητη «μεταπατερική» Θεολογία; Τι αντιπροσωπεύουν οι συνεχείς άκαρποι και αλυσιτελείς διάλογοι με όλων των λογιών τους αιρετικούς, αλλά κι αλλόθρησκους,που ενώ δεν έχουν αποφέρει κανένα απολύτως πνευματικό καρπό συνεχίζονται ασταμάτητα σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου; Τι φανερώνει ο "λαϊκός οικουμενισμός", του οποίου ο χορός καλά κρατεί; Έχουν καμιά σχέση με του αγίους Πατέρες, τη ζωή, τα συγγράμματα και τους αγώνες τους;